|
GERONTOLOG KİMDİR? TANIMI
Yaşlı ile ilgili kurumların (huzurevleri, bakımevleri, rehabilitasyon merkezleri, hastanelerin ilgili bölümleri vb.) yaşlıya yönelik hizmetleri belirleme, kontrol etme, planlama, organizasyon yapma, işletmeci, danışman ve idari birimlerinde insan kaynakları, muhasebe, kalite ve satın alma ile ilgili alanlarda üst yönetim işlevlerini yerine getiren kişidir.
A-GÖREVLER
- Yaşlılarla olumlu iletişim kurmak, İşletme yöneticiliği yapmak,
- Hijyen-temizlik kurallarını uygulamak,
- Bakım ve rehabilitasyon uygulamalarını denetlemek,
- Aktivite uygulamalarını planlamak, kayıt/arşiv/rapor tutmak,
- Mesleki gelişime ilişkin faaliyetleri yürütmek,
- Yaşlılıkla ilgili niteliksel ve niceliksel araştırma yapmak ve mesleki gelişime katkıda bulunmak,
- Yaşlı bireylerin sosyal yönden desteklenmeleri ve özgüvenlerini kazanmaları için uğraş terapi programları planlamak, uygulamak ve katılımı sağlamak,
- Sosyal ve fiziksel rehabilitasyona gereksinimi olan yaşlılara planlanan programların uygulanmasında yardımcı olmak,
- Yaşlı bireylerin birbirleriyle ve toplumla olan iletişimlerinin artırılmasına yardımcı olmak,
- Yetişkin pedagojisi konusunda kendini yetiştirmek,
- Yaşlıya ve yaşlı yakınlarına bunama, Alzheimer konusunda danışmanlık yapmak,
- Kamu kurum ve kuruluşlarına yaşlılık raporu hazırlamak,
- Yaşlılarla ilgili kurum ve kuruluşlarda bilirkişi olarak görev yapmak,
- Yaşlılara yapılan huzurevleri denetiminde bilirkişi olmak,
- Yaşlılara yönelik devlet politikalarının hazırlanması ve uygulanması,
- Sosyal bakım sigortası ile ilgili olarak sosyal güvenlik politikaların hazırlanması ve uygulanması,
- Yaşlı ve hasta bakım hizmetlerin planlanması ve uygulanması,
KULLANILAN ALET VE MALZEMELER
- Aktivite programı program çizelgesi,
- Besin değer tablosu, Yaşlıya ait bilgi formları,
- Anket formları, sağlık bilgi formları,
- Bilgisayar ve hesap makinesi, Cd, Tv, Video,
- Faks, fotokopi, telefon, slayt ve projeksiyon makineleri,
- Diğer tüm büro malzeme ve gereçleri.
B-MESLEĞİN GEREKTİRDİĞİ ÖZELLİKLER
Gerontolog olmak isteyenlerin;
- Sır saklayabilen,
- Düzgün ve akıcı bir dille Türkçe ve birden fazla yabancı dil konuşabilen,
- Problemler karşısında çabuk ve doğru karar verebilen,
- Kolay ve doğru iletişim kurabilen,
- Enerjik, yenilikçi, yaratıcı ve girişken,
- Kararlı, açık fikirli ve tartışma yeteneğine sahip,
- Grupları harekete geçirme yeteneğine sahip,
- Hareketli, tutkulu kişilik yapısına sahip,
- Sözel yeteneği olan,
- İletişim yeteneği gelişmiş,
- Liderlik vasıfları olan,
- Sorunları çözme yeteneği olan,
- Algılama gücü gelişmiş,
- Ekip çalışmasına yatkın,
- Yaşlı insanlara hizmet etmeyi seven ve onlarla birlikte olmaktan hoşlanan,
- İnsan sağlığı ve biyolojiye ilgili,
- Yaşlı ve yakınlarıyla empati kurabilen ve onların duygu düşüncelerini anlayabilen,
- Sevecen, saygılı, hoşgörülü, sabırlı, güleryüzlü,
- Bir işi planlayabilen ve uygulamaya koyabilen,
- Coşkulu, dikkatli ve işine özen gösteren,
- Sorumluluk sahibi, işbirliğine ve kişisel gelişime açık,
- Ruhsal engeli olmayan,
- Kişisel ve toplumsal sorunlara derin ilgi duyan
kimseler olmalıdır.
C-ÇALIŞMA ORTAMI VE KOŞULLARI
Genellikle bakım ve huzur evleri, sağlık kuruluşları vb. içerisinde kendileri için tahsis edilen ofislerde, bol ışıklı ve temiz ortamlarda çalışırlar. Vardiyalı çalışmaları ya da çok özel çalışma gerektiren durumlar hariç nöbet tutmaları söz konusu değildir. Çalıştıkları bölümlerde görevli idari personelle, çalıştığı kuruma mal ve hizmet satan ya da mal veya hizmeti alan kurum, kuruluş ve her tür tüzel kişilik temsilcileriyle, özellikle huzurevleri ve bakım evleri içinde olmaları nedeniyle de yaşlı, bakıcı, doktor, hemşire ve yaşlı yakınları ile iletişim ve işbirliği halindedirler.
D-MESLEK EĞİTİMİ
MESLEK EĞİTİMİNİN VERİLDİĞİ YERLER
Bu mesleğin eğitimi Akdeniz Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi Gerontoloji bölümünde verilmektedir.
ÖN EĞİTİMDE BAŞARILI OLUNMASI GEREKEN DERSLER
- Türkçe,
- Yabancı dil,
- Matematik,
- Fen Bilimleri.
MESLEK EĞİTİMİNE GİRİŞ KOŞULLARI
Mesleğin eğitimine girebilmek için;
- Lise veya dengi okul mezunu olmak,
- Yükseköğretime Geçiş Sınavı (YGS) ve Lisans Yerleştirme Sınavından (LYS) “Gerontoloji” lisans programı için yeterli “MF-3” puan almak.
- Öğrenci Seçme ve Yerleştirme Merkezi (ÖSYM) Tercih Bildirim Formunda “Gerontoloji” lisans programı ile ilgili en az bir yükseköğrenim programını tercih etmek gerekmektedir.
EĞİTİMİN SÜRESİ VE İÇERİĞİ
- Fen-Edebiyat Fakültesinin ilk yıl verdiği genel dersler (Türk Dili, İngilizce, Atatürk İlke ve İnkılap Tarihi) yanında bölümün hazırladığı, psikoloji, sosyoloji, antropoloji, biyoloji, araştırma yöntemleri, işletme, hukuk gibi disiplinlere ait bilgiler yaşlılıkla ilişkilendirilerek öğrenciye kazandırılır. Yabancı dil gelişimi için mesleki İngilizce dersi verilir.
- Ayrıca en erken IV. Yarıyıl, en geç VI. Yarıyıl sonunda olmak üzere öğrencinin 40 iş günü yaşlı ile ilgili olan bakım evi, huzur evi, rehabilitasyon merkezi, hastane vb. bir birimde staj yapma zorunluluğu vardır.
- Mesleğin eğitimi liseden sonra 1 yıl hazırlık olmak üzere 5 yıllık lisans düzeyinde eğitim verilmektedir.
D-MESLEK EĞİTİMİ
EĞİTİMİN SÜRESİ VE İÇERİĞİ
- Gerontoloji eğitiminde temel olan anatomi, fizyoloji, biyoloji, araştırma yönetim ve teknikleri, ekonomi, sosyoloji, sosyal antropoloji, psikoloji gibi dersler, insan ihtiyaçlarına ve sosyal sorunlarına bir anlayış kazandırmak amacıyla ilk iki yılda verilir.
Daha sonraki yıllarda Gerontolojiye Giriş, Demografi, Yaşlılık Psikolojisi, Araştırma Yöntem ve Tekniklerine Giriş, Yaşlı Sağlığı, Yaşlanma Biyolojisi ve Genetik, Yaşlılık Sosyolojisi, Sosyal Bilimlerde İstatistik, Yönetim Psikolojisi ve Personel Yönetimi, Yaşlılık ve Bakım Hizmetleri, Sosyo-Lengüistiğe Giriş, Yazım Teknikleri, Aile Hekimliği ve Gerontoloji, Sosyal Bakım Modelleri, Ev Kazaları ve Engellilik, Personel Yönetimi ve Liderlik, Yaşlılık ve Fiziksel Aktivite, Çevre Sosyolojisi gibi Gerontolojinin kapsamına giren dersler okutulur.
- Gerontologların gerontolojiye ilişkin çeşitli disiplinler hakkında bilgi sahibi olmaları yanında belirli beceri ve davranışları geliştirmeleri de gerekir.
- Öğrenciler dördüncü sınıfta bir öğretim üyesinin yönetimi altında kişi veya grup olarak gerontoloji alanında bir araştırma yaparlar. Öğrenciler araştırma, kuram, yöntem ve tekniklerinde gerekli eğitimi alırlar ve araştırma sürecini uygulamayı öğrenirler. Bu araştırmada başarılı olamayanlar mezun olamazlar.
EĞİTİM SONUNDA ALINAN BELGE-DİPLOMA VE UNVAN
Eğitimini başarı ile tamamlayanlar eğitimin sonunda “Gerontolog” unvanı alırlar ve kendilerine lisans diploması verilir.
E-ÇALIŞMA ALANLARI VE İŞ BULMA OLANAKLARI
Önemi ve etkinliği giderek artan bir meslek olduğundan iş bulma olanağı oldukça geniştir. Özellikle huzurevleri ve bakım evlerinde artan yaşlılara yönelik ihtiyacı karşılayacak yeni bir sektördür. Ülkemizde yaşlı bireyin sağlık-sosyal güvencesine yönelik yasal ve kurumsal destekler oldukça yetersizdir. Bu kurumlar nitel ve nicel özellikleri ile ülkemiz yaşlı ve de sağlık sorunları olan popülasyona hizmet vermede oldukça yetersizdir. Geçmişimiz ve de geleceğimiz olan yaşlılarımızın ilgi ve güvene gereksinimi vardır. Yetişkinimizi emekliliğe, menopoza, andropoza, kayıplara hazırlayan kısacası sağlıklı ve mutlu yaşlılığa hazırlayan ve onların üretkenliklerini sürdürmelerine yardımcı olacak meslek elemanlarına ihtiyaç her geçen gün artmaktadır. Gerontolog, psikolojik, bedensel, manevi ve sosyal kayıpların yaşandığı yaşamın üçüncü dönemindeki ana ve babalarımızın, erken emekliye ayrılan çalışanlarımızın yaşlılığa hazırlanmasını, sorunları ile baş edebilmesini öğrenmelerini, yaşam sevincini ve üretkenliğini sürdürmelerini ve yaşama onurlu bir şekilde devam etmelerini sağlarlar. Gerontolog resmi ve özel bakımevleri ve huzur evleri, kamu sağlık kuruluşlarının yaşlı servislerinde, yaşlılar kulübü, yaşlı dinlenme evleri, rehabilitasyon merkezleri ve evde bakım hizmeti veren özel kuruluşlarda görev yapar.
F-EĞİTİM SÜRESİNCE VE EĞİTİM SONRASI KAZANÇ
EĞİTİM SÜRESİNCE
Eğitim süresince koşulları uygun olan öğrenciler Yüksek Öğrenim Kredi ve Yurtlar Kurumu Genel Müdürlüğünün sağladığı öğrenim ve harç kredisinden yararlanabilirler. Özel sektör ve kamu kuruluşlarının vermiş olduğu burslardan yararlanabilirler. Staj döneminde çalıştıkları işyerinden belli bir ücret alabilirler.
EĞİTİM SONRASI
Bu alanda iyi eğitim görmüş, kendini yetiştirmiş, tecrübeli, meslek elemanları özel sektör işyerlerinde bilgi yetenek ve çalışma kapasitesine göre farklı ücret alabilirler. Tecrübe ücret belirlenirken önem kazanmaktadır. Kamu kurumlarında çalışanlar 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu Hükümlerine göre ücret alırlar.
G-MESLEKTE İLERLEME
Lisans eğitimini tamamlayanlar yüksek lisans doktora yaparak Öğretim üyesi olabilirler.)
Meslek elemanı olarak işe başlayanlar başarı durumlarına göre çalıştıkları kurum ve kuruluşlarda yönetim kademelerinde yer alabilir ya da kendi işyerlerini açabilirler. Konusu ile ilgili tecrübelerinin olması ve kendilerini geliştirmiş olmaları iş bulma imkânına ve iyi ücret almalarına katkıda bulunur.
BENZER MESLEKLER
-
H-EK BİLGİLER
Türkiye’de kısa süre öncesine kadar Gerontoloji dalında öğrenim olanağı yoktu. Fakat 2006’da Akdeniz Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi bünyesinde Türkiye’nin ilk Gerontoloji Bölümü kurulmuştur. 2007/2008 öğretim döneminde ilk kez öğrenci alınmıştır. Gerontoloji Bölümünden Gerontolog ünvanıyla mezun olanların iş bulma ve kariyer olanağı yüksek olacaktır. Çünkü bir taraftan ülkemizde Gerontolog bulunmamaktadır. Fakat her alanda Gerontologlara acil ihtiyaç vardır. Bu yüzden iş bulmak zorluk yaratmayacaktır. Diğer taraftan birçok bilim dalıyla ilgili özel bilgilere sahip olduklarından, Gerontologların çeşitli kurum ve kuruluşlarda istihdam edilmesi ve dolayısıyla kariyer yapma olanağı, birçok bilim dalından daha fazladır. Gerontologlar nerelerde çalışabilirler? Gerontolojinin multi disipliner özelliği, Gerontologlara üniversitelerde, hastanelerde, rehabilitasyon merkezlerinde, sosyal hizmet kurumlarında, sigorta şirketlerinde ya da turizm sektöründe çalışma olanakları sunmaktadır. Genellikle yönetici pozisyonlarında istihdam edileceklerinden hareket edilmektedir. Ayrıca Gerontoloji Bölümünden mezun olan genç akademisyenlere yurt dışında yüksek lisan ve doktora yapma olanakları sunabilmek için özel çalışmalar yürütülmektedir.
2005 yılında Ulusal Sosyal ve Uygulamalı Gerontoloji Derneği Antalya'da faaliyete geçmiştir. Bu dernek Sivil toplum kuruluşları tarafından yaşlanma ve yaşlılık problemi ele alınmaya başlanmıştır. Önümüzdeki dönemlerde ülkemizin çeşitli kentlerinde benzer sivil toplum kuruluşları ortaya çıkacaktır. Antalya'nın Konyaaltı ilçesinde, Alzheimer hastası yaşlılara bakan kadınlar arasında kesitsel bir araştırma bu dernek tarafından şu anda yürütülmektedir.
(Bazı Avrupa ülkelerinde, emeklilik sigortası gibi, çalışırken prim ödenmesi koşulu ile yaşlılık ve hastalıkta sosyal bakım sigortası hizmetlerini de vermeye başlamışlardır. Sosyal devlet olmanın gereği olarak ülkemizde de yakın bir zamanda bu gündeme gelecektir. Örneğin Almanya’nın Sosyal Bakım Sigortası yasası, yasanın uygulaması ve yasanın aksayan yönlerinin tespit edilmesinde gerontologlar birinci derecede görev almışlardır.)
Yaşlılık alanında hizmet eden kurumların gerontologlar üst yöneticisidir Altlarında sosyal hizmet uzmanı, psikologlar ve sağlık elemanları görev alır.
DİĞER BİLİM DALLARIYLA ORTAK ÇALIŞMALAR
Gerontoloji Bölümü ilk mezunlarını verdiği dönemlerdeki Türkiye, bugünkünden bir hayli farklı olacaktır. Özellikle bilim camiasından çok güçlü değişimlerin meydana geleceğinden hareket edilmesi gerekmektedir. Bunun başlıca nedenleri arasında Türkiye’nin AB üyeliği üzerine yürütülen müzakereler gelmektedir. Avrupa’ya uyum, aynı zamanda bilimde de uyumu getirecektir. Bunun Gerontoloji açısından anlamı şudur: AB ülkelerinde, yaşlanma ve yaşlılık, 80’li yıllardan beri politikada, ekonomide ve bilimde önemli bir yer tutmaktadır. Batı ve Kuzey Avrupa ülkelerinin nüfusunun %20’ni yaşlıların meydana getiriyor oluşu, bunun temel sebebidir. Türkiye’nin nüfusunda yaşlıların oranı henüz %9 civarındadır. 2020’li yıllarda %20’lere ulaşmış olacaktır, bu dönemde Avrupa ülkelerinde yaşlıların oranı %35’e
H-EK BİLGİLER
%35’e yükselecektir. Dolayısıyla hem AB hem de Türkiye açısından yaşlılık politikalarının önemi giderek artacaktır. Toplumsal yaşlanmanın yarattığı sosyal, siyasi ve ekonomik problemlere ancak bilimsel çalışmalarla uygun cevaplar verilebileceğinden, Gerontologlara önümüzdeki yıllarda birçok alanda, diğer bilim alanlarında ortak çalışma yapmak açısından yeni olanaklar sunulacaktır. Bunun örneklerine Batı ülkelerinde rastlanmaktadır. Gerontolojinin bugün ortak çalışmalar yaptığı bazı bilim alanları şunlardır.
GERİATRİ: Tıbbın alt kollarından biri olan Geriatri, bir taraftan yaşlı hastaların özel problemlerine çareler aramaktadır, diğer taraftan yaşlıların rehabilitasyonu ve tedaviileriyle ilgilenmektedir. Örneğin biyolojik yaşlanma ile ilgilenen bilim adamları, bunun ardında genetik faktörlerin yatıp yatmadığı sorurunun cevaplarını aramaktadır.
GERONTOPSİKOOLOJİ: Psikolojinin alt kolu olan Gerontopsikoloji, yaşlanama sürecinde meydana gelen psişik kayıplar ve gelişmeleri tespit etmektedir. Özellikle yaşlanma sürecinde zeka yeteneklerinde meydana gelen değişimlerle ilgili birçok bulguya ulaşarak, Geriatriye katkıda bulunmuştur.
GERONTOSOSYOLOJİ: Sosyolojinin alt kolu olarak ortaya çıkan Gerontososyoloji, iki kola ayrılmaktadır: (1) Yaşlılık Sosyolojisi ve (2) Yaşlanmanın Sosyolojisi. Yaşlılık Sosyolojisi, toplumsal sosyal yapıların strüktürlerini analiz etmektedir. Çünkü bunlar yaşlıların yaşam koşullarını belirlemektedirler. Yaşlanmanın Sosyolojisi ise son yıllarda yaşlılık politikaları ve uygulama alanlarında yoğun çalışmalar yapmaktadır. Bunlar arasında sosyal güvenlik, yaşlılıkta bakım, yaşlıların sosyal ve kültürel yaşama katılımı, aile ilişkileri ve yaşlılara yapılan yardımların kapsamı ve sınırları gibi birçok alanda araştırma, inceleme ve uygulamalar yapılmaktadır.
SERBETS ZAMAN PEDAGOJİSİ: Serbest Zaman Pedagojisinin yaşlılarla ilgilenmeye başlamasının temel nedeni, bir taraftan yaşlıların çoğalması ve diğer taraftan erken yaşlarda çalışma yaşamından ayrılma eğiliminin ortaya çıkmış olmasıdır. Önümüzdeki yıllarda Türkiye’de de ekonomik ve sağlık durumu iyi olan yaşlıların sayısında artış olacaktır. Öte yandan yabancı turistlerin ortalama yaşı da giderek yükselecektir. Bu yüzden özellikle 50 yaşın üzerindekilerin ihtiyaçları giderek daha fazla önem kazanacaktır. Bu yaş grubu için özel motivasyon programları şimdiden birçok ülkede uygulanmaktadır. Bunlar yakında Türkiye’de de önemsenmeye başlanacaktır. Üçüncü Yaş Turizmi, gerontologlar açısından da ilginç bir çalışma alanı olacaktır.
GERONTOPSİKİYATRİ: Yaşlılar arasında en hızlı çoğalan kesimin, yaşı 80’nin üzerindekiler olduğu görülmektedir (ileri yaşlılık olgusu). Buna bağlı olarak yaşlı psikiyatrik hasta sayısı da giderek artmaktadır.
H-EK BİLGİLER
Hastalıklar bedensel, ruhsal ve sosyal nedenlere dayanmaktadır. Bunlar arasında Alzheimer hastaları önemli bir yer tutmaktadır. Türkiye’de 500000’den fazla demans hastası yaşamaktadır. Bunların %50’si Alzheimer hastasıdır. Bu hastalara genellikle aileleri bakmaktadır. Böylece çağımızın en önemli sosyal problemlerinden biridir. Gerontolojide bu hastaların evde ve kurumlarda bakımı, profesyonellik, hizmet ağı ve yaşlısına bakan bireylere yönelik çeşitli araştırmalar, incelemeler ve uygulamalar vardır. Türkiye’de bu alanlarda henüz yeterli hizmet ve yardım ağı mevcut değildir. Gelecek dönemlerde, bu boyutta da önemli gelişmelerin meydana geleceği tahmin edilmektedir.
I-YARARLANILAN BİLGİ KAYNAKLARI
- Akdeniz Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi Gerontoloji Bölümü,
- 2010 Öğrenci Seçme ve Yerleştirme Sistemi (ÖSYS) Kılavuzu,
- http://www.akdeniz.edu.tr,
- Meslek elemanları.
|